Orman Kanunu Ek Madde 22 Analizi: Tapusu Orman Sınırında Kalan Taşınmazlar İçin İade ve Geçerlilik Dönemi

6831 sayılı Orman Kanunu’na eklenen Ek 22. Madde ile kesinleşmiş orman kadastrosu sebebiyle tapusu riske giren, üzerine orman şerhi düşülen veya tapusu iptal edilerek Hazine adına tescil edilen taşınmazlar için hayati bir hukuki mekanizma oluşturulmuştur.

Yıllardır devam eden mülkiyet mağduriyetlerini çözmeyi amaçlayan bu yeni düzenleme; tapusu geçerli kabul edilecek durumları, iptal edilen tapuların iade şartlarını, süregelen davaların durumunu ve kapsam dışı bırakılan istisnaları ayrıntılı olarak düzenlemektedir.

1. Mevcut Tapuların Bedelsiz Geçerli Kabul Edilmesi ve Şerhlerin Kaldırılması

Kesinleşmiş orman kadastrosuna göre kısmen veya tamamen Devlet ormanı sınırları içinde kalan ancak Hazine adına tescilli olmayıp gerçek veya tüzel kişiler adına tescilli bulunan tapular yönünden:

• Başvuru Şartı: Hak sahipleri (veya davalı taşınmazlarda davaya taraf olanlar) Orman Genel Müdürlüğü’ne (OGM) başvurmalıdır.

• İnceleme: OGM tarafından resen yapılan incelemede tapu kayıtlarının doğruluğu tespit edilir ve başvuru uygun görülürse; mevcut tapular bedel alınmaksızın geçerli kabul edilir.

• Şerhlerin Terkini: Tapu kütüğündeki orman şerhleri silinir (terkin edilir).

2. İptal Edilen ve Hazine Adına Tescil Edilen Tapuların İadesi

Daha önce açılan davalar sonucunda tapusu iptal edilen taşınmazlar için iki farklı senaryo öngörülmüştür:

A. Henüz İnfaz Edilmeyen (Hazine Adına Tescil Edilmemiş) Kararlar

Mahkemece tapunun iptaline karar verilmiş ancak bu karar tapu kütüğünde henüz infaz edilmemişse:

• Taşınmaz bedeli karşılığında Kamulaştırma/Tazminat ödemesi yapılmamışsa doğrudan bu madde uygulanır.

• Eğer tazminat ödemesi yapılmışsa, ödenen toplam tutarın Hazineye geri ödenmesi gerekir. (Geri ödenecek tutar, taşınmazın güncel rayiç bedelinden az olamaz).

B. İnfaz Edilerek / Rızaen Terk Edilerek Hazineye Geçen Tapular

Tapusu iptal edilip Hazine adına tescil edilmiş taşınmazlarda:

• 2 Yıllık Hak Düşürücü Süre: Maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 2 yıl içinde önceki malikler veya mirasçıları (akdi/kanuni halefler) idareye başvurmalıdır.

• Herhangi bir tazminat ödenmemişse veya ödenen tutar (güncel rayiç bedelden az olmamak kaydıyla) Hazineye geri ödenirse, taşınmaz eski malikine veya mirasçılarına iade edilir.

3. Devam Eden (Derdest) Davalar ve Yargılama Giderleri

Ek 22. Madde kapsamındaki taşınmazlar hakkında mahkemelerde süren davalar için çok önemli usul kuralları getirilmiştir:

• Bekletici Mesele: İdari başvuru ve işlemler sonuçlanıncaya kadar orman idaresi veya Hazine tarafından açılması gereken davalar açılmaz; devam eden davalar ise "bekletici mesele" yapılır.

• Hak Düşürücü Süreler: İdari süreç devam ederken mülkiyete (ayna) ilişkin hak düşürücü süreler işlemez.

• Konusuz Kalan Davalar ve Vekalet Ücreti: Yapılan işlemler sonucu taraflarca vazgeçilen veya konusuz kalan tapu iptali, şerh terkini ve tazminat davalarında taraflar lehine vekalet ücretine hükmedilmez, yargılama giderleri taraflar üzerinde bırakılır.

• Ecrimisil ve Tazminat Yasağı: Taşınmazın iadesi halinde vatandaş idareden hiçbir şekilde tazminat veya ecrimisil talep edemez.

4. Ek Madde 22 Hangi Alanlarda Uygulanmaz? (İstisnalar)

Kanun koyucu bazı özel nitelikli alanları bu iade ve geçerlilik kapsamının dışında tutmuştur:

1. Özel Kanun Kapsamındaki Taşınmazlar: Zeytincilik Kanunu (3573 s.K.), Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu, 4785 sayılı Kanunla devletleştirilen yerler ve Mera Kanunu (4342 s.K.) kapsamındaki yerler.

2. Turizm ve Koruma Alanları: Kültür ve turizm koruma/gelişim bölgeleri, turizm merkezleri ve Boğaziçi Kanunu alanında kalan yerler.

3. Özel Statülü Ormanlar: Özel statülü orman alanları, izin/irtifak hakkı tesis edilen ifrazlı alanlar ve yanan orman sahaları.

4. Teknik Olarak Belirsiz Yerler: Geometrisi ve arz (arazi) üzerindeki yeri tam olarak belli olmayan taşınmazlar.

5. Üzerinde Yapı Bulunan Yerler: Ormanların korunması, üretimi ve imarı ile ilgili idari bina ve tesis bulunan alanlar.

5. Görevli Mahkeme ve Usul

Ek 22. Maddenin uygulanmasından doğacak tüm hukuki uyuşmazlıklarda görevli ve yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesi olarak belirlenmiştir.

Hukuki Değerlendirme ve Sonuç

6831 sayılı Kanun’a eklenen Ek 22. Madde, mülkiyet hakkı orman kadastrosu nedeniyle ihlal edilen vatandaşlar için tarihi bir fırsattır. Ancak;

• 2 Yıllık Başvuru Süresi: İptal edilen tapuların iadesinde 2 yıllık hak düşürücü sürenin takibi,

• Rayiç Bedel Hesaplamaları: Hazineye geri ödenecek tazminat tutarlarının 6292 sayılı Kanun çerçevesinde doğru tespiti,

• İstisna Kapsamı: Taşınmazın kanunda sayılan istisna alanlarda kalıp kalmadığının hukuki ve teknik analizi,

• Derdest Davaların Yönetimi: Mahkemelerdeki dava dosyalarına bekletici mesele dilekçelerinin sunulması, süreçlerinin profesyonelce yürütülmesini gerektirmektedir. Hak kaybına uğramamak adına başvuru ve dava süreçlerinin bir gayrimenkul ve orman hukuku uzmanı rehberliğinde takip edilmesi büyük önem taşımaktadır.

Detaylı bilgi, idari başvuru süreci ve hukuki danışmanlık için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.